فرزانه دوستی

نویسنده، مترجم، پژوهشگر

فرزانه دوستی
پارسی English

چالش ادبيات انگليسي‌ در ييل: شكسپير يا مايا آنجلو؟

چالش ادبيات انگليسي‌ در ييل: شكسپير يا مايا آنجلو در بيست و ششم ماه مي 2016، حدود صد و شصت نفر از دانشجويان دوره كارشناسي دانشگاه ييل نامه‌اي را به امضا رساندند و در رسانه‌هاي آمريكا طرح كردند كه به «مفاد درسي مردمحور و سفيدمحور اروپايي» در رشته ادبيات انگليسي اعتراض مي‌كند.

طبق رسم ديرينه‌اي در رشته «ادبيات انگليسي» بايد نويسندگان مهم تاريخ ادبيات انگليسي مثل جفري چاوسر، ادموند اسپنسر، شكسپير، ميلتون، وردزورث و اليوت را در دوره كارشناسي خواند. حالا دانشجويان مي‌گويند همه اين نويسنده‌ها مرد، سفيدپوست و بريتانيايي‌اند و دليلي ندارد دانشجوي نخبه سياهپوست آمريكايي دو ترم خود را به خواندن كساني سپري كند كه در آينده هرگز به آنها برنخواهد گشت و آنها دغدغه‌اي نيستند.

برنامه ريزان دانشگاه معتقدند دانشجوي ادبيات انگليسي بايد با سنت ادبي و تاريخي اين زبان آشنا باشد، تفاوت لحن‌ها و لهجه‌ها را ياد بگيرد. نماينده دانشجويان اما مي‌گويد اين برنامه درسي عادلانه نيست چون حتا يك شاعر زن يا رنگين‌ پوست در آن وجود ندارد.

دانشجوها مي‌گويند بايد از دانشگاه ييل «استعمارزدايي» كرد و تنوع جنسيتي، قوميتي همه انگليسي زبان‌ها را در آن لحاظ كرد. گذراندن يك سال در كلاس‌هايي دربار مردان شاعر مرفه سفيدپوست انگلستان، بدون درك اينكه چرا فقط اينها مهمترين نويسندگان تاريخند، خواندن شعرهايي كه هيچ نقطه مشتركي با زنان و رنگين پوستان انگليسي زبان ندارد و آنها را در زبان غايب فرض مي‌كند، توهين به هويت و شعور آن‌ها است و همين كه دانشجوها يكي يكي از كلاسها غيبت مي كنند خود گواه مشكلي است كه در اين برنامه درسي ديده مي‌شود. 

رشته زبان و ادبيات انگليسي، آن‌طور كه در كشور ما ناميده مي‌شود، در واقع از دو بخش اصلي تشكيل شده است: English Literature (همه آثاري كه محصول فرهنگ و زبان انگليسي و بعضا آمريكايي اند)، و Literature in English (يا هر نوع ادبياتي كه بدواً و اصلاً به زبان انگليسي توليد شده ولي پشتوانه فرهنگي ديگري دارد، مثل نويسندگان هندي يا عرب يا مسلمان يا روسي يا حتا اروپايي كه تصميم گرفته اند به زبان انگليسي بنويسند.

هردوي اين آثار ذيل رشته زبان و ادبيات انگليسي قابل مطالعه و بررسي‌اند، اما ناگفته نماند كه حتا در كشورهاي پسااستعماري يا جهان سوم هم هنوز نويسندگان اصلي ادبيات انگليسي كه به آنها Cannon Writers‌ مي‌گويند، يعني نسل چاوسر تا شكسپير و رمانتيست‌هاي بريتانيا هنوز از وثوق بيشتري برخوردارند و تصور مي‌شود كسي كه شكسپير بلد است از كسي كه روي آثار كسي مثل مايا آنجلو كار كرده است، باسوادتر و كاربلدتر است.

اما اعتراض دانشجويان ييل و اعتراض‌هاي مشابه خبر از جريان جديدي در مطالعات ادبي و فرهنگي مي‌دهد كه چندان تازه هم نيست، جرياني كه به هويت و دريافت خواننده بيش از اصالت نژاديِ متن اعتبار و اهميت مي‌دهد. و شايد اين تنها راه شنيده شدن صداي فرهنگ‌هاي تحت سركوب و انقياد در جهان باشد.

 

نظرات:

نام:
ايميل:
وب:
شماره امنيتي: